Een tijdelijke horecazaak openen vraagt om lokale controles
Een leegstaand pand of tijdelijke locatie lijkt ideaal voor een pop-uprestaurant, maar tijdelijk ondernemen betekent niet automatisch dat je zonder vergunningen kunt starten. Wat je moet regelen hangt vooral af van de plek, je aanbod en de lokale regels.
Door Floor Poelier · · 4 min leestijd
Begin daarom niet met de inrichting, maar met een concrete beschrijving van je plannen: waar open je, hoe lang, serveer je ter plaatse of alleen afhaalmaaltijden, en verkoop je alcohol? Met die informatie kan de gemeente beoordelen welke regels voor de locatie gelden. Ook voedselveiligheid en eventuele evenementenregels spelen mee. Hieronder lees je welke verschillen ertoe doen en hoe je vóór de opening controleert of alles geregeld is.
Welke vergunningen hangen af van je locatie en aanbod?
Er bestaat niet één landelijke vergunning die voor iedere pop-up horecazaak volstaat. De gemeente bepaalt onder meer of je een exploitatievergunning nodig hebt en welke voorwaarden gelden. Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland verschillen die voorwaarden per gemeente. Ook moet je activiteit passen binnen het omgevingsplan; voor sommige plannen is daarnaast een omgevingsvergunning of melding nodig.
Maak onderscheid tussen een tijdelijke zaak in een bestaand pand, een kraam of foodtruck op een evenement en catering op locatie. De plek bepaalt mede welke regels gelden. Voor een pop-up in een winkelpand kun je niet zonder meer aannemen dat horeca daar is toegestaan. Controleer het omgevingsplan en vraag de gemeente hoe de APV, de Algemene Plaatselijke Verordening, van toepassing is. Bij een evenement kunnen daarnaast aparte evenementenregels gelden. De gemeentelijke toets kan dus anders uitpakken dan voor een vaste horecazaak.
Ook het aanbod maakt verschil. Als gasten bij je eten en drinken, kan een exploitatievergunning nodig zijn. Schenk je alcohol, dan kunnen daar afzonderlijke vergunningseisen bij komen. De gemeentelijke regels kunnen eveneens raken aan openingstijden, geluid, terras en openbare orde. Leg je concept daarom volledig voor, niet alleen de tijdelijke huurdatum.
Wil je een pop-up organiseren als onderdeel van een groter evenement of vanuit een cateringconcept, neem dan ook de bredere praktische evenementvoorbereiding mee. Een vergunning voor het evenement betekent niet vanzelf dat iedere deelnemende ondernemer aan alle eigen verplichtingen voldoet.
Wat moet je regelen voor eten en alcohol?
Bereid of verkoop je levensmiddelen als onderneming, dan moet je doorgaans je levensmiddelenbedrijf bij de NVWA registreren. De NVWA geeft aan dat je elke vestiging apart registreert; uitzonderingen bestaan onder meer voor sommige incidentele particuliere activiteiten. Bekijk daarom de voorwaarden voor jouw situatie op de pagina over registratie van een levensmiddelenbedrijf.
Registratie is niet hetzelfde als toestemming om op een bepaalde plek horeca te exploiteren. Je moet daarnaast voedselveilig werken, bijvoorbeeld met een voedselveiligheidsplan op basis van HACCP of een toepasselijke goedgekeurde hygiënecode. Houd in je werkwijze rekening met veilige opslag, bereiding, schoonmaak en het voorkomen van kruisbesmetting. De NVWA kan hierop toezicht houden.
Voor alcohol gelden aparte regels naast de eventuele exploitatievergunning. Verkoop of schenk je alcohol, vraag dan de gemeente welke alcoholvergunning of tijdelijke toestemming nodig is voor precies deze locatie en activiteit. Reken niet op een uitzondering alleen omdat de zaak maar kort open is. De voorwaarden verschillen naar situatie; laat de gemeente de juiste route bevestigen voordat je afspraken maakt over alcoholverkoop.
Hoe pak je de voorbereiding per locatie aan?
- Omschrijf je activiteit. Noteer de exacte locatie, openingsperiode, openingstijden, zitplaatsen, bereidingswijze en of je afhaal, bezorging of consumptie ter plaatse aanbiedt. Vermeld ook alcohol, terras, muziek en eventuele openingsevenementen.
- Controleer de bestemming. Zoek in het Omgevingsloket of horeca op de locatie is toegestaan en of je een melding of omgevingsvergunning nodig hebt. Vraag de gemeente wat de regels betekenen voor jouw tijdelijke gebruik.
- Vraag de gemeente om de lokale vergunningseisen. Informeer afzonderlijk naar de exploitatievergunning, alcohol, terras, evenementen en eventuele APV-regels. De regels en uitzonderingen kunnen per gemeente verschillen.
- Regel voedselveiligheid. Beoordeel of je bij de NVWA moet registreren en richt je werkplek en procedures volgens de voedselveiligheidsregels in.
- Leg afspraken met de verhuurder vast. Zorg dat de overeenkomst de gebruiksduur en het toegestane gebruik dekt. Een huurafspraak vervangt geen vergunning of toestemming van de gemeente.
Bij een pop-up op een markt of evenement komen mogelijk eisen voor standplaats of deelname boven op de regels voor eten en drinken. Wie met een mobiele verkoopplek werkt, kan de relevante aandachtspunten vergelijken met de regels voor een foodtruck op evenementen.
Hoe controleer je vóór opening dat je rond bent?
Vraag de gemeente om bevestiging op basis van je volledige plan en bewaar de reactie, vergunningen en eventuele meldingsbevestigingen bij elkaar. Controleer of de toestemming betrekking heeft op de juiste onderneming, het juiste adres, de geplande data en je daadwerkelijke aanbod. Een toestemming voor een ander pand of voor een eerdere exploitant is niet automatisch geldig voor jouw situatie.
Loop vlak voor de opening ook na of de praktische inrichting overeenkomt met wat je hebt opgegeven: gebruik je het terras, serveer je alcohol of organiseer je toch een openingsevenement, meld die wijzigingen dan tijdig. Als een onderdeel verandert, kan dat invloed hebben op de benodigde toestemming. Begin pas met exploiteren wanneer je hebt vastgesteld welke gemeentelijke en voedselveiligheidsregels op jouw pop-up van toepassing zijn.
Veelgestelde vragen
Heb je voor elke pop-up horecazaak een exploitatievergunning nodig?
Nee, dat is niet overal hetzelfde. Gemeenten bepalen de voorwaarden voor een exploitatievergunning en sommige locaties of typen horecagelegenheden kunnen zijn vrijgesteld. Vraag daarom bij de gemeente van de vestiging na of jouw tijdelijke activiteit vergunningplichtig is. Ga er niet van uit dat een vergunning van een eerdere huurder of een andere locatie automatisch voor jouw pop-up geldt.
Mag je bij een pop-up tijdelijk alcohol schenken zonder alcoholvergunning?
Niet automatisch. Voor het schenken van alcohol gelden aparte regels. Welke toestemming nodig is, hangt onder meer af van de locatie en de aard van de activiteit. Vraag de gemeente of je een alcoholvergunning nodig hebt of dat voor jouw situatie een tijdelijke ontheffing mogelijk is. Controleer dit vóór je alcohol verkoopt of schenkt.
Moet een tijdelijk horecabedrijf zich bij de NVWA registreren?
Als je als ondernemer levensmiddelen verkoopt of verstrekt, moet je je levensmiddelenbedrijf in veel gevallen bij de NVWA registreren. De NVWA vermeldt uitzonderingen, bijvoorbeeld voor bepaalde incidentele particuliere verkopen. Laat bij twijfel beoordelen of jouw tijdelijke onderneming onder de registratieplicht valt en controleer ook welke vestiging je moet registreren.
In de rubriek Evenementen en catering